Sözleşmenin Maddeleri
1. Bu anlaşma,
a. Milletler arası posta anlaşmalarında b. Ev eşyası nakillerinde c.
Cenaze nakillerinde uygulanmaz.2. Malların taşınması sürecinde
deniz, demir, nehir, kanal veya havayolundan biri kullanıldığında bu
anlaşma geçerlidir. Ancak diğer taşıtlarla yapılan taşımalarda oluşan
kayıp, hasar veya gecikmeler karayolu taşımacısının ihtimalinden
kaynaklanmadığı ispatlanır ise, kara taşımacısının sorumluluğu bu
anlaşmaya göre değil, diğer taşıt türünün kanuni taşıma şartları göz
önünde bulundurularak gönderen ile taşıtı işleten arasında çözümlenir.
3. Taşıyıcı, istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için
hizmetlerinden faydalandığı diğer kimselerin görevlerini yapması
sırasında hareket ve ihmallerinden kendisine aitmiş gibi sorumludur.
4. Taşıma anlaşması 3 nüshalı bir sevk mektubunun tanzimi ile teyit
edilir. 1. suret göndericiye verilir. 2. Suret mallarla beraber gider,
3. Suret ise taşıyıcı tarafından muhafaza edilir.
5. Sevk Mektubu aşağıdaki bilgileri içermelidir.
a. Sevk mektubunun tarihi ve tanzim yeri, b. Göndericinin adı ve
adresi c. Taşıyıcının adı ve adresi d. Malların teslim yeri ve tarihi
e. Malları teslim alacak şahsın isim ve adresi f. Malların mahiyetinin
tarifi, ambalaj şekli ve tehlikeli mallar bahis konusu olduğunda
anlaşılabilir tarifi. g. Kaç parçadan ibaret olduğu, h. Malların brüt
ağırlığı veya başka bir birimde ifade edilmiş miktarı ı. Taşıma
ücretleri (nakliye bedeli, ek masraflar, gümrük resimleri ve
mukavelenin aktinden teslimine kadar yapılan diğer masraflar) j.
Gümrük ve diğer formalite için gerekli talimat, k. Taşımanın işbu
anlaşma hükümlerine tabi olduğuna dair not. Yukarıdaki hususların
dışında taraflar faydalı gördükleri hususları da sevk mektubuna
yazdırabilirler.
6. Gönderici yukarıdaki hususlardan birini bildirmediği veya eksik
bildirmesi sonucu maruz kalınacak hasar ve zarar ve yaptığı
masraflardan sorumludur.
7. Malları teslim aldığı sırada taşıyıcı şunları kontrol edecektir.
a. Parça sayısı ve sevk mektubuna uygunluğu b. Malların ambalajlarının
görünüşteki durumu Taşıyıcı yukarıda belirtilen ölçümleri yapmadan
mahrum ise, sevk mektubuna itiraz kayıtlarını yazacak ve nedenlerini de
belirtecektir. Aynı şekilde malların ambalajdaki görünümünde bir
eksiklik varsa yine belirtecektir. Ancak gönderici sevk mektubunda bu
itiraz kayıtlarına bağlı kalacağını açıkça kabul etmedi ise bu itiraz
bağlayıcı olmayacaktır.
8. Gönderici, malların gayri safi ağırlığını veya bunların başka
türlü ifade edilmiş miktarını kontrol etmesini taşıyıcıdan isteme
hakkına sahiptir. Ayrıca, parçaların muhteviyatının kontrol edilmesini
de talep edebilir. Taşıyıcı kontrol masraflarını talep etme hakkına
haizdir. Kontrollerin neticesi sevk mektubuna yazılır.
9. Malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer
formalitelerin yerine getirilmesi için gönderici gerekli belgeleri
sevk mektubuna iliştirecek veya taşıyıcıya vererek talep ettiği
bilgileri taşıyıcıya temin edecektir. Taşıyıcı bu belgelerle verilen
bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda değildir.
Gönderici bu eksiklik veya yetersizlikten dolayı taşıyıcıya karşı
sorumludur.
10. Gönderici, nakliyatın durdurulmasını, teslimatın yapılacağı
yerin değiştirilmesini veya sevk mektubunda belirtilen alıcıdan
başkasına teslim etmesini taşıyıcıdan talep edebilir. Ancak sevk
mektubunun alıcı nüshası alıcıya teslim edilmiş ise göndericinin bu
tasarruf hakkı ortadan kalkar.
11. Malların teslimatı öncesi sevk mektubunda belirlenen şartları
alıcı yerine getirmedi ise, taşıyıcı, göndericiden talimat
isteyecektir.
12. Malların teslim yerine varışından sonra, şartların teslimatı
engellediği hallerde, taşıyıcı göndericiden talimat istemelidir.
a. Eğer alıcı malları kabul etmez ise gönderici sevk mektubunun
birinci nüshasını ibraz etmeden bu malları tasarruf etme hakkına
haizdir. b. Alıcı, malları kabul etmemiş bile olsa taşıyıcıya
göndericiden aksi talimat gelmediği sürece bunların teslimini talep
edebilir. c. Taşıyıcı, talimat talebi dolayısı ile yaptığı masraflarla
bu talimatı yerine getirmenin gerektiği masrafları geri alma hakkına
haizdir. Ancak masrafların kendi kusur ve ihtimali yüzünden yapılmamış
olması gerekir. d. Mallar çabuk bozulan cinsinden ise veya depo
masrafları malların değerinin üzerinde ise taşıyıcı bu malları
tasarruf etme hakkına haiz şahıstan talimat beklemeden onları
satabilir. Ancak malları bu madde gereği satılmış ise satıştan elde
edilen para mallara ait masraflar çıktıktan sonra bunları tasarruf
etme hakkına sahip şahsın emrine verilir. Eğer masraflar satıştan elde
edilen paradan fazla ise taşıyıcı farkını tahsil etmek hakkına haizdir.
Satışın gerçekleşmesi malların bulunduğu yerin kanunlarına göre
gerçekleştirilir.
13. Taşıyıcı malları teslim aldığı andan teslim edinceye kadar,
bunların tamamen veya kısmen kaybından ve meydana gelebilecek hasardan
mesuldur. Ancak aşağıdaki durumlarda taşıyıcı sorumlu tutulamaz.
a. Eğer kayıp, hasar veya gecikme taşıyıcının hatasından değil de
talep sahibinin verdiği talimattan malların özelliğinden veya
taşıyıcının önlemesine imkan olmayan durumlardan ileri gelirse, b.
Sevk mektubunda açıkça belirtildiği gibi açık taşıtların kullanılması
halinde, c. Malların gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden
şahıslar tarafından alınması, taşınması, yüklenmesi, istif edilmesi
veya boşaltılması, d. Malların kırılma, paslanma, çürüme, kuruma,
akma, güve ve haşeretten zarar görmeye müsait olmuş, e. Sandık veya
paketlerin üzerindeki marka veya numaraların yetersiz veya hatalı
oluşu. f. Canlı hayvan nakli.
14. Kayıp, hasar ve gecikmenin yukarıdaki sebeplerden meydana
geldiğini ispat etmek taşıyıcıya düşer. Ancak yukarıdaki nedenlerin
olması taşıyıcıyı her zaman haklı çıkarmaz. Örneğin eğer taşıma
sözleşmesinde taşımanın rutubeti önleyen araçlarla yapılacağı
belirtilmiş ve taşınan malzeme bundan kaynaklanan bir zarara uğramış
ise taşıyıcı sorumlu tutulur.
15. Mallar kararlaştırılan zaman süresi içinde teslim edilmemiş ise
veya kararlaştırılmış bir zaman süresi yok ise kararlaştırılan zaman
süresini müteakip 30 gün, kararlaştırılan zaman yok ise taşıyıcının
malları almasından sonra 60 gün içinde teslimat gerçekleştirilmediği
takdirde malların kaybolduğu kabul edilecektir. Taşıyıcı malların
kısmen veya tamamen kaybolmasından dolayı tazminat ödemekle yükümlü
olduğundan bu tazminat malların taşınmak üzere kabul edildiği yer ve
zamanki kıymetine göre hesaplanır. Malların kıymeti ticaret borsasına
fiyatına göre tespit edilir. Eğer böyle bir tespit yok ise cari piyasa
fiyatlarına göre tespit yapılır. Bununla beraber ödenecek tazminat
brüt ağırlığın kilogram başına 8,33 S.D.R. (Special Drowing Right)
birimini aşmayacaktır.
16. Eğer mallar taşıma mukavelesi gereği tahsil edilmesi icabeden
ödeme yapılmadan alıcıya teslim edilmiş ise taşıyıcı göndericiye
tazminat ödemekle yükümlüdür.
17. Gönderici taşıyıcıya tehlikeli mallar taşıttığında kendisine
tehlikeli maddenin içeriğini ve gerekiyorsa alınacak tedbirleri
bildirmek zorundadır. Eğer taşıyıcıya tehlikeli madde taşıdığını
bildirmedi ise bu mallar taşıyıcı tarafından her hangi bir zaman veya
yerde boşaltılabilir. Bundan başka gönderici bu çeşit malların
taşınması esnasında oluşan bütün masraf, zarar ve ziyandan sorumludur.
18. Kaybolma, hasar veya kararlaştırılan zaman süresinin aşılması
halinde gönderici, teslim süresini aşan günler için ödenecek özel faiz
miktarını tayin eder ve bunu sevk mektubuna yazar. Teslim süresi için
özel bir faiz ödeneceği beyan edilmiş ise tazminattan ayrı olarak,
ispat edilen fazla zarar ve ziyan için beyan edilen miktara kadar
tazminat talep edilebilir.
19. Alıcı, taşıyıcı ile beraber durumlarını kontrol etmeden, veya
zarar, ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında, veya
açıkça görülmediği hallerde teslimden 7 gün için (Pazar ve Resmi
tatiller hariç) durumu nakliyeciye bildirmeden malları teslim alırsa,
malları sevk mektubuna uygun bir şekilde aldığına delil teşkil
edecektir. Bildirim yazılı olarak yapılacaktır. a. Mallar, alıcı ve
taşıyıcı tarafından kontrol edildikten sonra bu kontrolün neticesi ile
tezat teşkil eden deliller ancak açıkça görülmeyen zarar, ziyan ve
hasarlar için kabul edilebilir. Ancak bunun için alıcının kontrolden
sonra 7 gün içinde (Pazar ve Resmi tatiller hariç) durumu yazılı
olarak taşıyıcıya bildirmiş olması gerekir. b. Mallar alıcının
tasarrufuna geçtikten 21 gün içinde yazılı olarak taşıyıcıya bir ihbar
yapılmadığı takdirde teslimdeki gecikmeler için tazminat ödenmez.
20. Tek bir mukavele tarafından düzenlenen taşıma, farklı karayolu
taşıyıcıları tarafından yapıldığı takdirde, her biri tüm taşımanın
yapılmasından sorumludur. 21. Yapılan taşımalardan kaynaklanan
davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak davaların açılması
için; a. Teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikme söz konusu ise
teslim tarihinden itibaren, b. Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman
süresi bitiminden 30 gün sonra, kararlaştırılmış zaman süresi yoksa,
malların taşıyıcı tarafından teslim edildiği tarihten 60 gün sonra, c.
Bütün diğer durumlarda, taşıma anlaşmasının akdedildiği tarihten üç ay
sonra, dava açılabilir. |